Siyasi Partiler Birer Hizmet Temsilcisi mi, Yoksa Devleti Fethetmeye Çalışan Ordular mı?

Geçmişte devletler savaşlarla, kılıçlarla ele geçirilirdi. Kazanan taraf ülkeyi ve kamu kaynaklarını kendi anlayışına göre yönetir; kaybeden ise yeniden güç toplayıp iktidarı fethetmek için fırsat kollardı.

Bugün orduların yerini siyasi partiler, kılıçların yerini sandıklar aldı. Bu, modern demokrasinin şüphesiz en büyük kazanımıdır. Bir ülkeyi yönetmeye talip olmak, topluma daha iyi bir gelecek sunmak için siyasi mücadele vermek doğal, meşru ve gerekli bir demokratik haktır.

Ancak bugün karşı karşıya olduğumuz asıl soru şudur:

Biz gerçekten daha adil ve nitelikli bir ülke kurmak için mi siyaset yapıyoruz, yoksa devleti mülkleştirip ele geçirmek için mi mücadele ediyoruz?

Sığınaktan Kaleye Çıkan Kutuplaşma

Demokrasi; farklı fikirlerin özgürce yarıştığı, milletin iradesinin yönetime yansıdığı kapsayıcı bir sistemdir. Fakat siyaset, devleti ortak bir emanet olarak görmek yerine ele geçirilecek bir güç merkezi ve ganimet deposu olarak görmeye başladığında, demokrasi de işlevini kaybeder.

İçinde yaşadığımız toplumda grupların devleti adeta "fethedilmesi gereken bir kale" olarak görmesinin gerisinde, tarihsel korkular ve derin güvensizlikler yatar. Her kesim, devleti kendi varlığını koruyacağı tek sığınak olarak algıladığı için, iktidarı kaybetmeyi sadece bir seçim yenilgisi değil, bir varoluş tehdidi olarak görür.

Türkiye'de farklı dönemlerde farklı toplumsal kesimlerin kendilerini devlet karşısında güvende ya da güvensiz hissetmesi; iktidar değişimlerini yalnızca siyasi bir tercih değil, aynı zamanda varlığını koruma meselesi olarak algılayan bir siyasal kültürün oluşmasına zemin hazırlamıştır. Bu nedenle devlet, ortak bir kurumdan çok ele geçirilmesi gereken bir güç merkezi gibi görülmeye başlanmıştır.

Bu güvensizlik ortamında seçimler; ortak geleceği inşa etmenin değil, devleti kimin kontrol edeceğinin ve kimin kayırılacağının amansız kavgasına dönüşür. "Hükümet" ile "Devlet" arasındaki o hayati sınır flulaşır; iktidara gelen, devleti kendi mülkü sanır.

İşte tam burada, vatandaşın kendisine ve mensup olduğu topluma ayna tutması gereken sorular başlar:

Ben bu mücadelenin neresindeyim?

Daha adil, daha özgür, hukukun ve liyakatin herkese eşit uygulandığı bir ülkenin peşinde miyim?

Yoksa farkında olmadan, adına "dava", "ideoloji" ya da "kimlik" dediğim bir kabilecilik anlayışının piyonu mu oluyorum?

Karşı çıktığım anlayış iktidara geldiğinde hukuku ihlal ettiğinde avazım çıktığı kadar bağırıp; benim desteklediğim anlayış aynı şeyi yaptığında sessiz mi kalıyorum?

Temsilciden Hükümdara, Vatandaştan Koşulsuz Askere

Demokratik sistemlerde siyasi parti liderleri, halkın iradesine talip olan geçici temsilcilerdir. Ancak siyaset bir fetih kavgasına dönüştüğünde roller hızla dejenere olur. Liderler, birer kamu görevlisi olmaktan uzaklaşıp adeta kalesini korumaya veya yeni kaleler fethetmeye çalışan hükümdarlar gibi davranmaya başlar.

Seçmenler ise hak arayan, denetleyen ve hesap soran vatandaşlar olmaktan çıkıp; kendi tarafının yanlışlarını dahi örten koşulsuz askerlere dönüşür. Kaybetme korkusu, bireyin etik süzgecini ve eleştirel düşüncesini felç eder.

Artık amaç; daha iyi bir sağlık sistemi, daha nitelikli bir eğitim ya da daha güçlü bir ekonomi inşa etmek değildir. Tek amaç: Karşı tarafı ne pahasına olursa olsun yenmektir.

Bu sıfır toplamlı oyunda; aynı mahallede yaşayan, aynı pazardan alışveriş yapan, aynı bayrağın altında aynı kaderi paylaşan insanlar birbirlerini farklı düşünen komşular olarak değil, tasfiye edilmesi gereken rakipler olarak görmeye başlar.

Ortak Evin Taşıyıcı Kolonları: Hukuk, Liyakat ve Tarafsızlık

Oysa devletin tarafı olmaz.

Devlet; hak, hukuk, liyakat ve adalet içinde bütün vatandaşlarına eşit mesafede durmak zorunda olan kurumsal bir yapıdır. Hiçbir siyasi partinin, hiçbir ideolojinin, hiçbir inanç grubunun veya hiçbir liderin şahsi mülkü değildir.

Devletin görevi bir toplumsal mühendislik edasıyla tek bir düşünceyi topluma dayatmak değil; farklı düşüncelerin, inançların ve yaşam tarzlarının adalet güvencesi altında bir arada yaşayabileceği zemini korumaktır.

Bir "Ortak Ev" inşa etmek istiyorsak, bu evin taşıyıcı kolonlarını net koymak zorundayız:

- Hukukun Üstünlüğü: Yargının hiçbir siyasal grubun sopası veya kalkanı olmadığı bağımsız güvence.

- Liyakatli Kamu Bürokrasisi: Kamu hizmetlerinin partizanlıkla değil, ehliyet ve adaletle yürütüldüğü tarafsız idare.

- Eşit Vatandaşlık: Kimsenin öz yurdunda öteki ya da üvey hissetmediği kapsayıcı anayasal düzen.

Çünkü bugün karşı tarafın yaptığı hukuksuzluğu yarın bizim tarafın yapması adalet getirmez; sadece zayıf ile güçlü arasındaki rolleri değiştirir. Ve adaletsizliğin yer değiştirdiği bir düzende hiç kimse güvende olamaz.

Kazananı Olmayan Savaşın Mağlupları

Eğer demokrasi, ortak geleceği birlikte inşa etme zemini olmaktan çıkıp devleti ele geçirme savaşına dönüşürse, bu kavganın gerçek bir kazananı olmaz.

Görünürde seçim kazananlar olabilir; ancak uzun vadede kaybeden toplumsal barış, kurumsal güven, ekonomik refah ve ortak geleceğimiz olur. Yetişmiş insan kaynağını kaybederiz, adalet duygusunu kaybederiz, birbirimize olan inancımızı kaybederiz.

Bu sorun herhangi bir siyasi partiye ya da döneme özgü değildir. Devleti ortak emanet yerine siyasi bir ganimet olarak gören anlayış sürdüğü sürece, aktörler değişse de sonuç değişmeyecektir.

Bu zihniyet kalıbı değişmediği sürece, kendi yurdumuzda gerçek anlamda huzuru ve istikrarı bulamayacağız.

Devleti ele geçirilecek bir kale olarak görmeye devam ettiğimiz sürece; her seçim yeni bir savaş, her iktidar değişimi yeni bir fetih, her muhalefet dönemi ise bir sonraki kuşatmanın hırslı hazırlığı olacaktır.

Belki de artık ihtiyacımız olan şey yeni bir zafer değil, yeni ve olgun bir devlet anlayışıdır.

Birbirimizi önce aynı vatanın eşit ve saygıdeğer vatandaşları olarak görebildiğimiz; devleti ele geçirmenin değil, adalet ve liyakatle yaşatmanın değerini benimsediğimiz gün, işte o zaman bu topraklarda gerçek huzuru kurabiliriz.

Çünkü bu ülke; bir partinin, bir ideolojinin ya da bir zümrenin değil; 86 milyonun ortak evidir.

Son sözü yine kendimize sormamız gereken o yalın soruya bırakalım:

Ben bu ülkenin eşit ve sorgulayan bir vatandaşı mıyım, yoksa hiç bitmeyen bir iktidar savaşının koşulsuz askeri mi?