6 KASIM 2026

Gürültünün Ötesinde: Slogan Kardeşliği Değil, Devlet Aklı
Son günlerde Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkiler, sosyal medyada köpürtülen tepkiler ve karşılıklı açıklamalar üzerinden yine tehlikeli bir fay hattına çekiliyor. Bakü’deki okullarda kıyafet ve kılık düzenlemesi üzerinden alevlenen tartışma; çok geçmeden egemenlik sınırlarının sorgulandığı, karşılıklı parmak sallanan sığ bir diplomatik polemiğe dönüştü. Bir kesim yaşananları kardeşliğe yapılmış bir "nankörlük" olarak yaftalarken, diğer taraf en ufak bir değerlendirmeyi dahi "iç işlerimize müdahale" sertliğiyle savuşturmaya çalışıyor.
Sosyal medyada herkes kendi haklılığını haykırırken, meselenin asıl boyutu bu yapay gürültünün içinde kaybolup gidiyor.
Oysa bugün ihtiyacımız olan şey taraflardan birine alkış tutup diğerini mahkûm etmek değil; soğukkanlı bir devlet aklıyla gerçeği olduğu gibi görmektir.
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki bağ, dönemsel bir diplomatik nezaketten ibaret değildir. "Bir millet, iki devlet" şiarı; ortak tarihin, kederin, Karabağ’da dökülen kanın ve Şuşa Beyannamesi ile taçlanan stratejik müttefikliğin halkların vicdanına kazıdığı sarsılmaz bir hakikattir. Fakat tam da bu yüzden, böylesine köklü bir kader ortaklığı, sosyal medya linçlerinin ve hamasi çıkışların oyuncağı hâline getirilemez.
Kardeş olmak, birbirinin iradesini yok saymak veya kendi iç dengelerini diğerine dayatmak demek değildir. Egemen olmak da meşru eleştiriyi peşinen "düşmanlık" sayma hakkı vermez.
Burada iki tarafın da yüzleşmesi gereken çıplak bir gerçek var:
Azerbaycan bağımsız, anayasal olarak seküler bir devlettir. Hemen güneyindeki radikal teokratik baskılardan Kafkasya'nın kırılgan fay hatlarına kadar kendi güvenlik mimarisini, kendi toplumsal yapısına göre şekillendirme hakkına ve zorunluluğuna sahiptir. Bakü'nün anayasal nizamını ve güvenlik refleksini "inanç karşıtlığı" gibi sığ kalıplarla okumak, Türkiye’deki kimi çevrelerin düşebileceği en vahim analiz hatasıdır.
Buna karşılık, Türkiye kamuoyundaki vicdani refleksleri veya sivil eleştirileri doğrudan "Azerbaycan'ın egemenliğine tecavüz" olarak kodlayıp küçümseyici bir üslupla kestirip atmak da Bakü açısından aynı derecede sakat bir yaklaşımdır.
Asıl mesele; eleştirinin nerede bittiği, vesayet dilinin nerede başladığıdır.
Sivil alanda kanaatler dile getirilebilir; ancak hiçbir siyasi irade ya da kanaat önderi, kardeşine bir "büyük abi" üstenciliğiyle parmak sallayamaz. Ankara, Bakü’den kendi iç siyasi reflekslerinin bir fotokopisi olmasını bekleyemez; Bakü de Ankara’nın tarihî ve toplumsal hassasiyetlerini yok sayarak bir müttefiklik hukuku inşa edemez. İki bağımsız devletin müttefikliği, birbirinin kopyası olmakta değil; farklı pencerelerden baksalar bile ortak hedefe aynı olgunlukla yürüyebilme becerisindedir.
Üstelik bu ortaklık yalnızca kültürel bir nostaljiye dayanmıyor; enerji koridorlarından ticaret hatlarına, Zengezur hedefinden savunma sanayiine uzanan muazzam bir stratejik omurganın üzerinde duruyor. Uluslararası transit hukukunun ve çok uluslu sözleşmelerin belirlediği bu zemini, birkaç ekran polemiğiyle "kardeşlik sınavına" dönüştürmek akıl kârı değildir.
Elbette bu çatlakları kaşımak isteyen üçüncü aktörler her zaman pusuda bekler. Ancak her anlaşmazlığı dış odaklara havale etmek, bizi kendi hatalarımızla yüzleşmekten alıkoyan bir kaçış rampasından öteye gitmez. Kardeşlik zırhı; dışarıdan gelen rüzgârlara karşı hamasi sloganlarla değil, karşılıklı egemenliğe hürmet eden sağlam ve kurumsal bir diplomasiyle korunur.
Hamasetle devlet yönetilmez; alınganlıkla ittifak korunmaz.
Gürültü geçer, polemikler söner. Geriye coğrafyanın mecbur kıldığı ve tarihin mühürlediği bu kadim kader ortaklığı kalır.
Türkiye ve Azerbaycan’ın ortak geleceği; bağırarak kardeşlik ilan edenlerin telaşına değil, farklı düşündüklerinde dahi birbirinin hukukunu çiğnemeyen devlet aklına emanettir.
Yorumlar
1Kaleminize sağlık
Düşüncelerinizi Paylaşın