İsimlerle Değil, Zihniyetle Mücadele: FETÖ’yü Mümkün Kılan Anlayışı Ortadan Kaldırmak

​Türkiye'nin 15 Temmuz'dan bugüne taşıdığı en temel ders şudur: Bir örgütü tasfiye etmek, o örgütü ortaya çıkaran zihniyeti ortadan kaldırmaya yetmez.

​Mesele yalnızca belirli isimler, kadrolar veya mensubiyetlerden ibaret değildir. Bugün FETÖ gider, yarın başka bir METÖ gelir, öbür gün SÜTÖ çıkar… Adı cemaat olur, tarikat olur, parti olur, siyasi veya bürokratik bir grup olur; tabelanın hiçbir önemi yoktur.

​Asıl mesele, devlete ve kamu gücüne nasıl bakıldığıdır:

• ​Devleti kendi mülkü, kamu imkânlarını kendi çevresine dağıtılacak bir ganimet gibi görmek,

• ​Liyakati bir kenara bırakıp grup sadakatini tek ölçü yapmak,

• ​Kendisinden olmayanı dışlamak, yaftalamak, kumpas kurmak ve tasfiye etmek,

• ​

• Gücü eline geçirdiğinde sistemi ve devleti kendi zümresine göre dönüştürme hakkını kendinde görmek,

• ​Bütün bu yöntemleri daha büyük, kutsal bir dava veya "devlet aklı" kılıfıyla meşrulaştırmak.

​İnsanlar, örgüt isimleri, ceketler, rozetler ve dildeki sloganlar değişebilir. Ancak bu zihniyet değişmezse, aynı yöntemler başka kisveler altında yeniden karşımıza çıkar. Bu nedenle mücadele yalnızca şahıslarla sınırlı kalamaz; bir yönetim ve güç kullanma ahlakı olan "FETÖ’cülük mantığıyla" yürütülmek zorundadır.

​FETÖ’cülük Nedir ve Onu Sıradan Kayırmacılıktan Ne Ayırır?

​Kayırmacılık, patronaj ve çıkar ilişkileri dünyanın her yerinde görülebilen zaaflardır. FETÖ örneğini farklı ve tehlikeli kılan ise, bu güç ilişkilerinin dinî ve manevi bir kutsallık iddiasıyla örtülerek sorgulanamaz hale getirilmesidir.

​Sıradan bir partizanlık dünyevi ve hesap sorulabilir alanda kalırken; bu anlayış kendi grubunu "kutsal bir vazifenin tek temsilcisi" sayarak kendini hukukun, denetimin ve vicdanın dışına taşır. Tehlikeli olan yalnızca taraftarlık değil; o taraftarlığın kutsanması ve amaca giden her yolun mubah görülmesidir.

​Meselenin İki Tarafı: Güç Devşirenler, Alan Açanlar ve Bitmeyen Kısır Döngü

​Burada çok net bir gerçeğin altını çizmek gerekir: Devleti bir güç devşirme alanı gören yapılar kadar; siyasi ikbal, oy hesabı veya dönemsel ittifaklar uğruna bunlara göz yuman, devleti pazarlık masasına sürüp "Ne istediler de vermedik?" diyerek alan açan anlayış da bu sorunun asli parçasıdır.

​Çünkü her siyasi iktidar, bu sefer "kendinden olan" ya da "kendinden görünen" yapılara yol açtıkça aynı kısır döngü baştan başlar. Devlet ve siyasi iradeler; önce kendi elleriyle alan açtıkları, kadroları teslim ettikleri yapılarla daha sonra onları tasfiye etmek için savaşır durur.

​Devleti korumak; yalnızca sızmaya çalışan gayrimeşru yapıları engellemekle değil, kamu yetkisini ve kadrolarını bu yapılara pay eden keyfiliğe ve bu kısır döngüye son vermekle mümkündür.

​Kritik Sınır: Bu kavramı önüne gelen her muhalifi ya da farklı düşüneni yaftalayacak şekilde genişletmek, mücadele edilen hastalığı başka bir biçimde yeniden üretir. "Biz yapınca meşru, onlar yapınca FETÖ’cülük" anlayışı kabul edilemez; ölçü herkes için aynı olmak zorundadır.

​

Maneviyat Başka, Güç ve Çıkar Örgütlenmesi Başkadır

​Bu toprakların mayasında Ahmet Yesevi’den Hacı Bektaş-ı Veli’ye, Ahi Evran’dan Yunus Emre’ye uzanan derin bir irfan ve ahlak mirası vardır. Bu mirasın merkezinde insanın nefsini büyütmesi değil, nefsini terbiye etmesi yatar.

​Dini veya manevi kimlik taşıyan yapıları peşinen suçlu görmek ne kadar yanlışsa, bu yapıları hukuki ve ahlaki denetimin dışında tutmak da o kadar yanlıştır:

• ​Gönül Dünyasının Alanı: Ahlak, vicdan, samimiyet ve manevi terbiyedir.

• ​Devletin Alanı: Hukuk, liyakat, şeffaflık ve adalettir.

​Tarihte Ahilikten vakıflara kadar ekonomik ve toplumsal hayatla iç içe geçmiş yapılar elbette vardı. Ancak temel ayrım şudur: Güç nasıl elde ediliyor, nasıl kullanılıyor, şeffaf mı ve hesap veriyor mu? Manevi söylemler arkasına sığınarak bürokratik güç, ticari imtiyaz ve kadro hegemonyası kurmaya çalışmak tasavvuf ahlakı değil, açık bir çıkar örgütlenmesidir.

​Devlette Tek Sadakat ve İki Taraflı Hesap Verebilirlik

​"Allah’a hesap vereceğini söyleyen, devlete ve millete hesap vermekten çekinmez." Bu ilke doğrudur ancak tek taraflı bırakılamaz. Devlet denetimi de keyfi olamaz; kuralları önceden belirlenmiş, yargı yolu açık ve öngörülebilir usullerle yürütülmelidir.

​Devlet kadroları hiçbir cemaatin, tarikatın, partinin veya zümrenin mülkü değildir; doğrudan milletindir.

​Bürokrasideki en kritik soru şudur: Bir kamu görevlisi önce anayasal düzene ve kamu hukukuna mı bağlıdır, yoksa kendisini o makama taşıyan yapıya mı?

​Devlette tek bir meşru sadakat vardır: Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ne, anayasal düzene ve kamu yararına olan sadakat.

Liyakatin yerini grup mensubiyeti aldığı anda, devlet kamu kurumu olmaktan çıkar ve bir zümrenin operasyon alanına dönüşür.

​Peki, Denetim Mekanizması Nasıl İşlemeli?

​

Mekanizması kurulmayan her ilke zamanla havada kalır. Benzer yapıların yeniden türemesini engellemek için somut standartlar uygulanmalıdır:

• ​Mali kaynaklar açık, gelir ve giderler yasal kayıt altında olmalıdır.

• ​Eğitim ve toplumsal faaliyetler kamu denetimine açık kalmalıdır.

• ​Kadrolaşma iddiaları kişiye veya gruba göre değil, somut ve objektif liyakat kriterleriyle incelenmelidir.

• ​Mücadele iktidara yakınlık ya da uzaklık ayrımına göre değil, nesnel hukuk kurallarıyla yürütülmelidir. Ölçü seçici uygulandığı anda hukuk düzeni biter, yerine başka bir imtiyaz düzeni geçer.

​Devleti Çeteden Ayıran Çizgi

​Türkiye bu süreçte ağır bedeller ödedi; yetişmiş insan kaynağını, kurumsal hafızasını ve birbirine olan güvenini kaybetti. 15 Temmuz, bu yozlaşmanın varabileceği en kanlı boyutu gösterdi.

​Bu acıların tekrarlanmaması için mücadele; siyasi hesaplaşma veya intikam aracına dönüşmeden, hukuk dairesinde yürütülmelidir:

• ​Çete intikam alır; devlet adalet sağlar.

• ​Çete toptancı yaftalamalarla hareket eder; devlet suçun şahsiyetini ve masumiyet karinesini korur.

• ​Çete mensubiyete göre davranır; devlet somut delile ve kanuna göre hüküm verir.

​Sonuç: Devleti Ganimet Sahası Olmaktan Çıkarmak

​Bir örgütü tasfiye etmek ile o örgütü doğuran bataklığı kurutmak tamamen farklı şeylerdir.

​Örgütleri tasfiye etmek tek başına yetmez. Asıl mesele, devletin bu tür zihniyetlerin türemesini engelleyecek şeffaf, kurumsal ve liyakatli bir yapıya kavuşmasıdır.

​Aksi takdirde Devlet, devlet olmaktan çıkar; gücü her eline geçirenin devşireceği, kadrolarını kendi meşrebine göre parselleyeceği bir ganimet sahasına döner.

​Türkiye’nin ihtiyacı yeni imtiyazlı zümreler veya yeni "makbul vatandaş" tanımları üretmek değildir. İhtiyaç; herkesin eşit vatandaşlık zemininde, adil, şeffaf, denetlenebilir ve herkese eşit uygulanan bir hukuk düzeni içinde yaşayabilmesidir.

​FETÖ tecrübesinden çıkarılacak en hayati ders şudur:

Devlet ciddiyeti, yalnızca gayrimeşru yapıları tasfiye etmekle değil; kamu gücünü kullanırken kendi koyduğu hukukun sınırları içinde kalabilmekle ve bu zihniyetlerin hiçbir kisve altında devlete sızamayacağı kurumsal aklı tavizsiz inşa etmekle ölçülür.