Torbalı bugün yalnızca İzmir'in değil, Türkiye'nin de en hızlı büyüyen ilçelerinden biridir. Sanayisiyle, tarımıyla, ulaşım ağlarıyla ve üretim gücüyle ülke ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Ancak bütün bu başarı hikâyesinin arkasında pek konuşulmayan bir gerçek vardır:

Torbalı çok hızlı büyüdü; fakat aynı hızla kentleşemedi.

Bugün yaşadığımız trafikten sosyal yaşam eksikliğine, altyapı sorunlarından kent kültürünün oluşamamasına kadar birçok problemin temelinde de bu gerçek yatmaktadır.

Önce şu soruyu sormamız gerekiyor:

Torbalı neden bu kadar hızlı büyüdü?

Bu sorunun cevabı yalnızca Torbalı'da değil, İzmir'in coğrafi yapısında saklıdır.

İzmir, yüzölçümü bakımından İstanbul'dan yaklaşık üç buçuk kat daha büyük olmasına rağmen yerleşime uygun alan bakımından oldukça sınırlı bir şehirdir. Körfez, dağlar, doğal sit alanları ve özellikle Tahtalı Barajı içme suyu havzası, kentin gelişebileceği alanları önemli ölçüde sınırlandırmaktadır.

Kuzeyde gelişimini büyük ölçüde tamamlayan İzmir'in batıya doğru Urla Yarımadası, doğuya doğru dağlık alanlar nedeniyle genişleme imkânı sınırlıdır. Güney yönünde ise Tahtalı Havzası önemli bir engel oluşturmuştur.

İşte tam bu noktada Torbalı devreye girer.

Küçük Menderes Havzası'nın girişinde yer alan Torbalı; Aydın karayolu, otoyol bağlantısı ve daha sonra hizmete giren İZBAN sayesinde İzmir'e adeta komşu hâline gelmiştir.

Aslında yıllardır "Torbalı İzmir'e büyüdü" deniliyor.

Bana göre bunun tam tersi yaşandı.

İzmir büyüyemediği için Torbalı büyüdü.

Yani Torbalı'nın hızlı gelişiminin en önemli nedenlerinden biri, İzmir'in doğal sınırlarına dayanmış olmasıdır.

Bunun en somut örneği ise Ayrancılar'dır. Bir zamanlar iki yerleşim arasında kalan küçük bir yerleşim olan Ayrancılar, bugün adeta İzmir ile Torbalı'nın birleşme noktasına dönüşmüştür.

Elbette büyümenin tek nedeni bu değildir.

Torbalı'nın verimli tarım arazileri, organize sanayi bölgeleri, yüzlerce fabrikası, kolay ulaşımı ve yatırımcıya sunduğu imkânlar da ilçeyi cazibe merkezi hâline getirmiştir.

Bugün ilçede onlarca sektörde faaliyet gösteren, 10 kişiden 2.000 kişiye kadar istihdam sağlayan yüzlerce işletme bulunmaktadır.

Bu üretim gücü beraberinde yoğun göçü getirmiştir.

Oysa Torbalı'nın yerleşim geçmişi yaklaşık 150 yıl öncesine dayanır.

II. Abdülhamid döneminde bölgede kurulan haralar, ardından Balkan göçmenlerinin yerleşimi, Cumhuriyet döneminde farklı bölgelerden gelen göçler ilçenin nüfusunu uzun yıllar boyunca yavaş ama dengeli şekilde artırmıştır.

Asıl kırılma ise son yirmi yılda yaşanmıştır.

Sanayileşme, ulaşım yatırımları ve İzmir'in büyüme baskısı birleşince Torbalı, Türkiye'nin en hızlı büyüyen ilçelerinden biri hâline gelmiştir.

Fakat tam da burada başka bir sorun ortaya çıkmıştır.

Torbalı'nın nüfusu büyümüştür ama kent kültürü aynı hızla gelişememiştir.

Bugün ilçede yaşayan insanların önemli bir bölümü Torbalı'yı yalnızca ikamet ettikleri yer olarak görmektedir.

Sabah işe gidip akşam eve dönen, sosyal hayatını İzmir'de yaşayan, kültürel faaliyetlerini başka şehirlerde sürdüren geniş bir nüfus oluşmuştur.

Bu nedenle ben Torbalı'yı zaman zaman "otel kent" olarak tanımlıyorum.

Çünkü insanlar burada yaşıyor ama şehri yaşamıyor.

Bir şehri şehir yapan sadece yollar, binalar ve fabrikalar değildir.

O şehirde yaşayan insanların aidiyet duygusudur.

Sokaklarına sahip çıkmasıdır.

Kültürüne katkı sunmasıdır.

Sanat istemesidir.

Daha iyi parklar, daha iyi kütüphaneler, tiyatrolar, sinemalar ve kültür merkezleri talep etmesidir.

Talep olmayınca siyaset de daralır.

Yerel yönetimler üzerinde toplumsal baskı oluşmaz.

Şehrin geleceğini konuşan geniş bir kamuoyu yerine, yıllardır aynı dar siyasi çevrelerin belirlediği gündem konuşulur.

Bugün yaklaşık 300 bin nüfusa ulaşan, Türkiye'nin en önemli üretim merkezlerinden biri olan Torbalı'nın hâlâ güçlü bir kültür merkezi, yeterli sanat altyapısı ve kent kimliğini besleyecek sosyal yaşam alanları konusunda eksikleri varsa, bunun nedeni yalnızca belediyeler değildir.

Bu aynı zamanda hepimizin ortak meselesidir.

Çünkü şehirler sadece yöneticileri tarafından değil, o şehirde yaşayan insanlar tarafından da inşa edilir.

Torbalı artık nüfusuyla övünme dönemini geride bırakmalıdır.

Artık konuşmamız gereken konu; kaç kişi yaşadığı değil, nasıl bir şehirde yaşamak istediğimizdir.

Gerçek kalkınma sadece fabrika sayısıyla ölçülmez.

Gerçek kalkınma; kültürüyle, sanatıyla, eğitimiyle, şehir bilinciyle ve ortak yaşam kültürüyle ölçülür.

Torbalı'nın önünde büyük bir fırsat var.

Bu ilçe sadece İzmir'in büyüyen komşusu değil, kendi kimliğini oluşturmuş güçlü bir kent olabilir.

Yeter ki artık sadece büyümeyi değil, kent olmayı konuşalım.

Peki bu plansız büyümenin siyasi sorumluluğu kimde? Sandıkta ne yapıyoruz? Bunu da bir sonraki yazımızda konuşacağız...