8 EKİM 2026

İlk Sınav: İZBAN'da 90 Dakika Krizi: Üç Taraflı Sınav
Ağustos 2025'te İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nden geçen karar, kent içi ulaşımda sıradan bir tarife değişikliği değil; İzmirli için doğrudan ekonomik bir kırılma anı oldu. Meclisin oy çokluğuyla İZBAN’ı 90 dakika ücretsiz aktarma ve Halk Taşıt uygulamasının dışına itmesi, 1 Eylül itibarıyla yüz binlerce emekçinin, öğrencinin ve memurun bütçesinde gedik açtı. İZBAN’dan inip otobüse, tramvaya ya da metroya binen her İzmirli, günlerdir her basışta kartındaki eksilen bakiyeyi hesaplıyor.
Oysa kâğıt üzerindeki model bir başarı hikâyesi olarak sunulmuştu: Yüzde 50’si TCDD’nin (hat, ray ve sinyalizasyon altyapısı), yüzde 50’si İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin (istasyonlar, yolcu peronları ve aktarma merkezleri) olan kamusal bir konsorsiyum. Ancak işleyiş öyle olmadı. Cemil Tugay’ın kamuoyuna yansıyan açıklamalarına göre krizin odağında TCDD’ye ödenen ray kullanım bedelleri, yüksek hat kiraları ve enerji maliyetlerinin paylaşılamaması yatıyordu. Kurumlar kendi bilançolarını kurtarma savaşı verirken, iki kamu ortağının restleşmesinin bedeli Torbalı’dan Menemen’e uzanan rayların üzerindeki vatandaşa fatura edildi.
Geçtiğimiz günlerde Ankara hattında yaşanan trafik bu düğümün çözümü için ilk kez somut bir beklenti yarattı. Cemil Tugay, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu ile görüştü; ardından belediye bürokratlarına İZBAN’ın yeniden 90 dakikaya dâhil edilmesi için derhal çalışma talimatı verdiğini duyurdu. Hemen akabinde gelen AK Parti rozeti ise meselenin rengini tamamen değiştirdi.
Ortada henüz resmi bir protokol, takvim ya da bütçe mutabakatı yok; yalnızca siyasi atmosferi dalgalandıran bir talimat var.
Tam da bu yüzden mesele artık soyut vaatlerin ötesinde; üç aktörün samimiyetini ölçecek üç taraflı bir sınava dönüşmüş durumda.
Birinci Sınav: Cemil Tugay
Koltukta otururken "TCDD ray kirasını sıfırlasın, 90 dakikayı hemen geri getireyim" diyerek topu merkezi hükümete atan bizzat kendisiydi. Şimdi o eleştirdiği yapının, iktidarın bir parçası olarak aynı masada oturuyor. Talimatın bürokrasi koridorlarında kaybolan bir "siyasi niyet beyanı" mı olacağı, yoksa somut bir tarih ve maliyet tablosuyla İzmirlinin önüne mi konulacağı onun liderlik testidir. Masanın iki ucunda artık "biz ve onlar" yok; tarih vermek doğrudan Tugay’ın sorumluluğundadır.
İkinci Sınav: İktidar ve TCDD
Ray kirasını tahsil eden TCDD, merkezi hükümetin doğrudan denetiminde. Ulaştırma Bakanı aylar önce teknik inceleme sözü vermiş ancak geride kalan sürede İZBAN raylarındaki bu maliyet yükü hafifletilmemişti. Artık büyükşehir belediye
başkanı ile iktidar aynı siyasi dili konuşurken bürokratik engellerin ardına sığınmak imkânsızdır. İktidar TCDD üzerinden İzmir’e bu fedakârlığı yapacak mı? Ray bedelleri sübvanse edilip yük paylaşılacak mı, yoksa kamuoyuna "çözüldü" denilip maliyet yine belediye bütçesine mi yıkılacak?
Üçüncü Sınav: Meclis Aritmetiği ve Muhalefet
İZBAN’ı sistemin dışına iten tarife kararı Büyükşehir Meclisi’nden geçmişti. Yeni mutabakat da kaçınılmaz olarak meclis onayına gelecek. Meclisteki 184 sandalyenin aritmetiğinde hiçbir grup tek başına mutlak hâkim değil. 90 dakikanın dönüşüne ilkesel olarak kimse "hayır" diyemez. Ancak asıl kavga, ortaya çıkacak bütçe açığının nasıl finanse edileceğinde kopacak. Mesele İzmir’in ulaşımı olduğunda, hiçbir muhalefet grubu 'bu yatırımın siyasi rantı karşı tarafa yazar' hesabı yapmamalı, kentin önünü açan kararları desteklemelidir. İZBAN için meclise gelecek oylamalarda 'ret' oyu verenler, bunu siyasi inatla değil, yalnızca bilimsel ve hukuki gerekçelerle yaptıklarını İzmirlilere şeffafça açıklayarak ispatlamak zorundadır.
Bu üç cepheli sınavın değişmez tek bir gerçeği var:
İzmir halkının anayasal ve kamusal bir hak olan erişilebilir ulaşım talebi, siyasi pazarlıkların ya da rozet geçişlerinin lütfu değildir.
Talimat masada kalırsa Tugay, ray kirası inmezse iktidar, mecliste ayak direrse muhalefet sınıfta kalır. Üç tarafın da notunu bugün turnikeden geçen vatandaş verecek; nihai karne ise 2029 sandığında açılacaktır.
Tarihe not düşelim.
( 📥 ) "İzmir'in Perde Arkası - Beş Sınav" Kitapçığını Bütün Hâlinde Oku ve İndir👈
(PDF, 42 sayfa, telefonda rahat okunur, Ekim 2026)
Yorumlar
2Her zaman ki gibi yine fatura halka kesiliyor, çok yazık çok.
Düşüncelerinizi Paylaşın