31 EKİM 2026

Jeopolitiği Doğru Okumak: Filistin Neden Rum Kesimine Muhtaç?
Uluslararası ilişkiler sahnesi, duygusal bağların, tarihsel vefa beklentilerinin ya da soyut kardeşlik söylemlerinin değil; katı çıkarların, hukuki zorunlulukların ve reelpolitiğin hüküm sürdüğü soğuk bir alandır. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ni (GKRY) ziyareti ve ardından Rum tezlerine destek veren açıklamaları, Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) kamuoyunda derin bir hayal kırıklığı ve “vefasızlık” tepkisiyle karşılandı.
Yıllardır Filistin davasına hem diplomatik hem de insani alanda koşulsuz destek veren Türk milletinin bu tepkisi anlaşılabilir bir duygusal reflekstir. Ancak sokaktaki haklı öfkeyi bir kenara bırakıp masadaki jeopolitik denklemi doğru okumadığımız sürece, dış politikadaki bu hamleleri kavramak ve rasyonel karşı stratejiler geliştirmek mümkün değildir.
Asıl soru şudur: Kendi toprakları işgal altında olan bir halkın liderliği, neden benzer bir varoluş mücadelesi veren Kıbrıs Türklerinin karşısına geçer?
Filistin diplomasisini Rum kesimine muhtaç kılan perde arkasındaki dinamikler nelerdir?
1. Uluslararası Hukuk Tuzağı ve BM Parametreleri
Görünen ile gerçek arasındaki ilk ve en temel makas, uluslararası hukuk zemininde ortaya çıkar. Filistin Yönetimi’nin küresel ölçekteki yegâne meşruiyet dayanağı, Birleşmiş Milletler (BM) kararları ve “1967 sınırları temelinde iki devletli çözüm” ilkesidir.
İsrail’in varlığını ve Doğu Kudüs dâhil işgal altındaki yerleşim yerlerini uluslararası hukuka aykırı ilan eden Ramallah diplomasisi, tüm meşruiyetini şu iki temel kurala borçludur:
* Sınırlar güç kullanılarak tek taraflı değiştirilemez.
* Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarına aykırı şekilde kurulan tek taraflı yönetimler tanınamaz.
Eğer Filistin, KKTC’nin bağımsızlığını tanıyacak veya Rum tarafını dışlayacak bir adım atarsa, İsrail’e karşı uluslararası mahkemelerde ve BM kürsüsünde savunduğu kendi varoluşsal zeminini hukuken kendi eliyle dinamitlemiş olur. İsrail’in Doğu Kudüs ya da Batı Şeria’daki fiili ilhak adımlarına karşı “uluslararası hukuk ve BM kararları mutlaktır” diyen bir yönetimin, Kıbrıs söz konusu olduğunda BM kararlarını baypas etmesi beklenemez. Ramallah, kendi hukuk tezinin tutarlılığına kurban olmuştur.
2. Avrupa Birliği ve Mali Bağımlılık
İkinci kritik parametre, Ramallah bürokrasisinin hayatta kalma mekanizmasıdır. Filistin Özerk Yönetimi (El-Fetih), bütçesini finanse edebilmek, memur maaşlarını ödeyebilmek ve kurumsal yapısını koruyabilmek için büyük oranda Avrupa Birliği fonlarına ve Batılı bağışçılara bağımlıdır.
GKRY ise 2004 yılından bu yana tüm adayı temsilen Avrupa Birliği’nin tam yetkili bir üyesidir. Birlik içindeki kararlarda, fon aktarımlarında ve dış politika başlıklarında veto hakkına sahiptir. Kendi ayakları üzerinde duramayan, ekonomik ve kurumsal açıdan tamamen dış yardımlarla soluk alan bir yönetimin, AB üyesi bir aktörü karşısına alarak kendi bütçesini ve diplomatik nefes borularını tıkaması devlet aklı açısından göze alınabilir bir risk değildir.
3. Doğu Akdeniz’deki Bloklaşma ve İç İktidar Kaygısı
Üçüncü boyut, Doğu Akdeniz’deki enerji ve egemenlik saflaşması ile Filistin iç siyasetindeki derin ayrımdır. “Filistin” tek bir homojen siyasi akıl değildir. Gazze’deki Hamas ile Ramallah’taki El-Fetih arasında on yıllardır süren ideolojik ve askeri bir iktidar kavgası vardır.
Ankara’nın Müslüman Kardeşler çizgisine ve Gazze’deki Hamas yönetimine verdiği açık destek, seküler-milliyetçi bir hatta duran Ramallah bürokrasisi nezdinde daima bir tehdit ve mesafe unsuru olarak görülmüştür. Bu nedenle Mahmud Abbas yönetimi, Ankara merkezli Doğu Akdeniz ekseninden ziyade; Kahire (Mısır), Abu Dabi ve bunların uzantısı olan Atina-Lefkoşa hattıyla uyumlu bir diplomatik denge gütmeyi kendi siyasi bekası için daha güvenli bir liman olarak görmektedir.
Sonuç
Filistin yönetiminin Lefkoşa’nın güneyine yaptığı bu ziyaret, ne salt bir vefasızlık ne de beklenmedik bir sürprizdir. Karşımızdaki tablo; köşeye sıkışmış, uluslararası tanınma arayışında olan, kendi meşruiyetini BM kararlarına kilitlemiş ve Batı fonlarıyla ayakta duran bir aktörün, kendi dar çıkarlarını korumak adına attığı katı bir reelpolitik reflekstir.
Dış politikada devletler dostluklarla değil, mecburiyetlerle hareket eder.
Duyguları ve hamaseti bir kenara bırakıp jeopolitik aklı merkeze almak; kimden neyi, ne ölçüde beklememiz gerektiğini baştan doğru hesaplamanın ve Doğu Akdeniz’de aldanmamanın tek yoludur.
Yorumlar
1Kaleminize sağlık
Düşüncelerinizi Paylaşın