16 EKİM 2026

Ne Yapacaksın İzmir? İstanbul Seli Sonrası İzmir Taşkın Riski
Geçmiş olsun İstanbul,
İstanbul sokakları yine nehre döndü. Metrekareye 200 kilograma varan yağmur, kentin üzerine bir tül gibi değil, tonlarca ağırlıkta bir kütle gibi indi. Alt geçitler göle dönüştü, araçlar sürüklendi, motokuryeler durduruldu, okullar tatil edildi. Ekranlarda bildik cümleler yankılandı: "Asrın afeti", "Küresel iklim krizi", "Beklenmeyen doğa olayı".
Oysa doğa hiçbir şeyi unutmaz. Su akar, bin yıllık yatağını arar ve eninde sonunda bulur. İstanbul'da suyun bulduğu yataklar yeni değildi; Ayamama'ydı, Kurbağalıdere'ydi, vadilere sıkıştırılmış menfezlerin ta kendisiydi.
İstanbul'a yürekten bir geçmiş olsun. Ama şimdi asıl soruyu yanı başımıza, körfezin kıyısına sormak zorundayız:
Ne yapacaksın İzmir?
Bu Bir Felaket Senaryosu Değil, Basit Bir Matematik
İstanbul'un yaşadığı 150–240 kg/m² bandındaki yağışın İzmir'e düştüğünü bir anlığına düşünelim. Hayır, varsayım üretmiyoruz; kentin yakın hafızasına bakalım:
2 Şubat 2021: İzmir'e 24 saatte yaklaşık 126 kg yağmur düştü. Sonuç? 2 can kaybı, taşan Meles ve Poligon dereleri, sular altında kalan Karabağlar, Bornova ve Konak sokakları.
Kasım 2023: Gökyüzünden rekor yağış inmedi; sadece sert bir lodos esti. Deniz taştı; Kordon, Alsancak sokakları ve Mavişehir denizin uzantısı haline geldi. Trafolar patladı, tramvay durdu, esnaf kepenklerini suyun içinden kurtarmaya çalıştı.
İzmir, 126 kilogramda diz çöktü. Deniz kabardığında yağmursuz teslim oldu. İstanbul ölçeğindeki bir kütle, yani metrekareye 200 kilogram su bu körfeze inerse ne olacağını kestirmek için kâhin olmaya gerek yok.
İzmir'in İki Taraflı Kapanı: Dağdan İnen Çamur, Kapıyı Kapatan Deniz
İstanbul'un dik yamaçları, dereleri ve Boğaz hattı en azından suyun tahliyesine doğal bir eğim sağlar. Menfezler yetmediğinde bile su, meyli takip eder.
İzmir'in ise böyle bir lüksü yok. Kent iki taraflı bir cendereye sıkışmış durumda:
Yukarı Havza Baskısı: Yamanlar'dan, Kadifekale'den ve Bornova ovasından inen dik yamaçlar, yağmur damlasını dakikalar içinde körfeze fırlatır. Yukarıda tutulamayan, toprağın ememediği her damla, beton zemin üzerinde çığ gibi büyüyen bir debiye dönüşür.
Sıfır Kotu Çaresizliği ve "Ters Akış": Yağmur şiddetlendiğinde genellikle güneyden esen lodos körfezi kabartır. Deniz seviyesi yarım metre yükseldiğinde, yağmur suyu kanallarının ağzı suyun altında kalır. Dışarı çıkamayan su geri basar; Alsancak'ın, Bayraklı'nın, Karşıyaka'nın rögarlarından gökyüzüne doğru fışkırır.
İstanbul'da su akar yolunu bulur; İzmir'de ise deniz kapıyı kapattığında suyun gidecek hiçbir yeri kalmaz.
Suçlu Gökyüzü Değil, Yerin Altındaki İhmal
Her taşkından sonra aynı koro sahneye çıkıyor: "Metrekareye şu kadar yağış düştü, hangi altyapı dayansın?"
Bu savunma artık inandırıcılığını yitirdi. Çünkü:
Ayrık Kanal Sistemi Hâlâ Bitmedi: Yağmur suyu ile evsel atık kanalizasyonunu birbirinden ayıracak hatların eksikliği yıllardır erteleniyor. İki hat birleştiğinde, kentin kanalizasyonu sokaklara taşıyor.
Derelerin Üzeri Kapatıldı: Islah adı altında dere yatakları betondan tünellere hapsedildi, üstüne otoparklar, yollar, binalar konduruldu. Bir derenin hidrolik kapasitesini 50 yıllık hesapla daracık bir menfeze sıkıştıramazsınız.
Kıyı Tahkimatı Pansumanla Geçildi: Deniz kabarmasına karşı kalıcı mühendislik çözümleri üretmek yerine, her kış birkaç kum torbası ve geçici setlerle fırtına savuşturulmaya çalışılıyor.
Sözün Bittiği Eşik
İstanbul tecrübesi bize acı bir gerçeği yeniden hatırlattı: Şehirlerimizi doğanın sınırlarını yok sayarak inşa ettik.
Fakat İzmir için risk bir eşik daha ileride. Yağmur dindiğinde vadilerden su çekilir; ama sıfır kotunda denizle baş başa kalan bir kentte, su çekilecek bir toprak bulamaz.
Doğa ihtarını defalarca yaptı: 2021'de yaptı, 2023'te yaptı. Yarın İstanbul'a düşen o bulut kütlesi İzmir Körfezi'nin üzerine oturduğunda, kürsülere çıkıp "Beklenmeyen afet" masalını anlatmaya kimsenin hakkı kalmayacak.
Doğa mazeret kabul etmez. Deniz pazarlık yapmaz.
Şimdi mazeretleri bir kenara bırakıp açıkça sorma vakti: Gerçekten ne yapacaksın İzmir?
Not: Bu yazıdaki zemin çökmesi, altyapı borularının deniz kotunun altında kalması ve lodosla oluşan ters akış tespitleri; Prof. Dr. Doğan Yaşar’ın deniz jeolojisi çalışmaları ile TMMOB ve İZSU’nun teknik taşkın raporlarına dayanmaktadır.
Yorumlar
1Halk olarak birşey yapmam gerektiğini düşünmüyorum. Belediye yapsın banane. Kaleminize sağlık
Düşüncelerinizi Paylaşın