9 EKİM 2026

Üçüncü Sınav:Izmir Körfezi Bu Kez Gerçekten Temizlenecek mi: Mazeret Duvarı Yıkıldı
2024 yazında vuran ölü balıkları ve kokuyu İzmirli unutmadı; 2025'te tablo daha hafifti ama koku geri geldi. Körfez, iki yıl boyunca ihmalin ve ertelenmiş yatırımların faturasını doğrudan kentin burnuna dayadı.
2026 yazı ise şaşırtıcı şekilde sakin geçti. Sahillerde kitlesel balık ölümleri görülmedi, o ağır koku şehri esir almadı. Fakat bu sessizlik kimseyi rehavete sürüklemesin. Körfez’i yıkayan yağışları öne çıkaran TÜBA üyesi Prof. Dr. Doğan Yaşar'a göre bu ferahlama kalıcı bir çevre devriminden değil; yılın ilk beş ayında kente düşen sıra dışı yağışlardan kaynaklandı. Başka uzmanlar birden fazla nedenin birlikte rol oynamış olabileceğini söylüyor. Doğa kendi suyunu çevirdi, akıntı sistemi hızlandı ve Körfez geçici olarak yıkandı.
Yani Körfez mucizevi biçimde kurtulmadı; yalnızca şanslı ve yağışlı bir yaz geçirdi. Yağmurlar kesilip kuraklık bastırdığında aynı kabusun geri dönmeyeceğinin hiçbir garantisi yok.
Çiğli Bitti, Koku Neden Bitmedi?
Yıllardır meclis kürsülerinde ve kamuoyunda tek bir ezber tekrarlandı: "Çiğli Arıtma Tesisi’nin 4. Fazı bitsin, Körfez nefes alacak."
O mazeret artık masada yok.
Çiğli İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi’nin 4. Fazı 28 Nisan 2025’te devreye girdi. Tesis günlük 820 bin metreküp kapasiteye ulaştı ve Mart 2026’da tam 7 yıl aradan sonra yeniden Bakanlıktan Çevre İzin Belgesi aldı.
Peki sonuç? Tesis devreye girdiği yaz bile koku şehri terk etmedi. Çünkü sorun tek başına bir arıtma tesisinin betonarme kapasitesi değil. İç Körfez sığ, kapalı ve su sirkülasyonu neredeyse sıfıra yakın bir havza. Siz suyu arıtsanız bile, çıkış suyunu hâlâ İç Körfez'e deşarj ediyorsanız, sudaki azot ve fosfor yükü sıcak havada alg patlamalarını besleyebilir. Üstüne üstlük kentin eski birleşik kanalizasyon hatları yoğun yağışlarda taşıp dereler üzerinden kirliliği Körfez’e basarken ve Gediz Nehri sanayi-tarım yükünü körfezin ağzına yığarken, tek bir arıtma tesisiyle bu denizi kurtaramazsınız.
Günü kurtaran pansuman tedaviler bitti; masada köklü cerrahi müdahaleler bekliyor.
Mazeret Duvarı Burada da Yıkıldı
Körfez meselesi yıllardır iki kutuplu bir siper savaşına hapsedildi: Büyükşehir "Ankara izin vermiyor, kanalları açmıyor" dedi; merkezi iktidar ise eylem planındaki 15 maddenin 13'ünün Büyükşehir'e ait olduğunu söyleyerek topu yerel yönetime attı.
Oysa bu siyasi gürültünün perdesini araladığımızda karşımıza sadece bürokratik bir inatlaşma değil; paylaşılamayan altyapı, tarama ve imtiyaz hesapları çıkıyor. Bir yanda milyonlarca metreküplük dip tarama ve liman kanalı ihalelerini kendi kontrolünde tutmak için süreçleri ağırdan alan, Gediz’i kirleten sanayi sermayesine belediyeye kestiği cezalar kadar sert dokunmayan bir merkezi irade izlenimi var. Diğer yanda ise yerin altına gömüleceği için siyasi vitrin yapmayan kanal ayrıştırma bütçesini, günlük siyaseti ve yerel taşeron çarkını besleyen üst yapı işlerine aktarmayı tercih edip her kokuda "Ankara onay vermiyor" kalkanına sığınan bir yerel yönetim pratiği duruyor. Biri Ankara'ya yakın, biri belediyeye yakın; ikisinde de ölçü hesap değil, yakınlık. İki taraf da birbirini suçladı, faturayı ise sahil boyunda burnunu tıkayan İzmirli ödedi.
Cemil Tugay’ın AK Parti saflarına katılmasıyla birlikte bu mazeret duvarı da tuzla buz oldu. Artık "Ankara başka telden, büyükşehir başka telden" bahanesi bitti. Karar vericiler aynı siyasi çatının altında buluştuğuna göre, topu taca atacak tek bir merci bile kalmadı.
Kaçış kapısı üç tarafa da kapandı.
1. Sınav: Merkezi İdare (Bakanlıklar ve Ankara)
Merkezi iktidar, Körfez’i yalnızca balıklar öldüğünde teftiş ekiplerini sahaya sürüp ceza kestiği bir siyasi koz olarak görmekten vazgeçmek zorundadır. Sirkülasyon kanalından taranacak çamurun Çilazmak Dalyanı restorasyonunda kullanılmasına ilişkin 483 milyon TL'lik revize projenin 24 Temmuz 2026'ya konan İDK toplantısından ne sonuç çıktığı derhal açıklanmalı, gecikme varsa nedeni söylenmelidir. Aynı şekilde 1 Ağustos'ta Alport'a geçen ve Varlık Fonu yatırımıyla 1,5 yılda 19 metreye derinleştirileceği söylenen Alsancak yaklaşma kanalı taraması, sunum sayfalarından çıkıp fiilen başlamalıdır. En önemlisi de Kütahya'dan Manisa'ya uzanan sanayi ve evsel atıkların Gediz üzerinden Körfez'e akışını kaynağında kesecek adımlar, o fabrikaların arkasındaki sermaye gücüne bakılmaksızın somut bir takvimle atılmalıdır.
2. Sınav: Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay
"Ankara ile hizmet köprüsü kurduk" gerekçesi, Körfez’de somut bir takvime ve şantiye hareketliliğine dönüşmek zorundadır. Bakanlığın Eylem Planı’nda yer alan "deşarj yerinin İç Körfez'e en az etkisi olacak şekilde yeniden değerlendirilmesi" maddesi doğrultusunda sirkülasyona vurulan prangayı sökecek adım atıldı mı, sonucu ne? 2025 ve 2026 bütçelerinde yağmur suyu ve kanal ayrıştırması için ihaleler yapılsa da yıllık hız yaklaşık 70-75 kilometrede kalıyor; toplam şebekenin ne kadarının ayrıştığı ve hedef yılı hâlâ belirsiz. Bütçe vitrin projelerinden çekilip bu hız iki katına çıkarılacak mı ve Ankara ile kurulan temaslar sonucunda Körfez için hangi kredi, tahsis veya ortak protokolün imzalandığı kamuoyuna ne zaman açıklanacak?
3. Sınav: Belediye Meclisi ve Siyasi Gruplar
Körfez için gereken devasa altyapı kredileri, İZSU bütçe revizyonları ve kamulaştırma kararları Büyükşehir Belediye Meclisi’nin önüne gelecektir. Yıllarca koku üzerinden salon siyaseti yapan meclis üyeleri için samimiyet günü gelmiştir. İktidar grubu "artık yönetim bizde" rehavetiyle bütçeyi geciktiremez. Muhalefet grubu ise "bu yatırımın siyasi primi karşı tarafa yazılmasın" saikiyle onay mekanizmalarını tıkamamalıdır. Körfez için meclise gelecek altyapı kredileri ve onay kararlarında komisyonlarda veya mecliste "ret" oyu verenler, bunu siyasi hesaplarla değil, yalnızca kentin menfaatine dayanan hukuki ve teknik gerekçelerle yaptıklarını İzmirlilere ispatlamak zorundadır.
Körfez için meclise gelecek her kuruşluk yatırım teklifinde kimin ne oy verdiği İzmirlinin hafızasına kazınacaktır.
Yağmur Bittiğinde Ne Olacak?
Bu yıl gökyüzü cömert davrandı; yağmur Körfez’i yıkadı, kente bir nefeslik mola verdi. Ancak tabiatın sunduğu lütuf, çözülmüş bir kentsel altyapı sorunu değildir.
Yarın kurak bir yaz kapıya dayandığında, sular ısınıp dipteki balçık yeniden oksijensiz kaldığında kimse suçu doğaya atamaz. İzni geciktiren Ankara da, deşarjı taşımayan ve ayrıştırmayı hızlandırmayan belediye de, yatırımları mecliste kilitleyen siyaset de doğrudan sınıfta kalır.
İzmirli sahnelerdeki polemikleri değil; yazın kokmayan, balıkların ölmediği, masmavi bir Körfez’i görmek istiyor.
Üç tarafın da notunu kıyıda nefes alan vatandaş verecek; faturanın aslı ise 2029 sandığında kesilecektir.
Tarihe not düşelim.
İzmir'i çeyrek asırdır kilitleyen şey ideolojik kavga mı, rant mı? İZBAN, su, Körfez, çöp ve deprem üzerine Beş Sınav kitapçığı. Ücretsiz PDF.
👉( 📥 ) "İzmir'in Perde Arkası - Beş Sınav" Kitapçığını Bütün Hâlinde Oku ve İndir👈
(PDF, 42 sayfa, telefonda rahat okunur, Ekim 2026)
Yorumlar
1İzmir'e harcanacak para kalacak mı acaba? Kaleminize sağlık
Düşüncelerinizi Paylaşın